تاریخ انتشار : یکشنبه ۲۹ دی ۱۳۹۸ - ۱۸:۲۳

حفیظ‌‌اله رستم‌‌ یگانه | دانشجوی کارشناسی ارشد علوم‌‌سیاسی

ما، آنها و برجام

ما، آنها و برجام
آمریکا به توافق با ایران به دید یک تهدید نگاه می‌‌کند؛ چراکه معتقد است این توافق جمهوری اسلامی ایران را قوی‌‌تر کرده است. ایران پس از اجرای برجام در سال 2017 نسبت به سال 2012 رشد 5/12+ را تجربه کرده است؛ این یعنی کمک 50 هزار میلیارد دلاری به اقتصاد ایران. در یک کلام، آمریکا معتقد است که تعامل ایران با قدرت‌‌های جهانی به نفع ایران بوده است.


سه‌‌شنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۴ – ۱۴ جولای ۲۰۱۵  توافقی میان ایران، اتحادیه اروپا و ۱+۵ (پنج عضو ثابت شورای امنیت ملل متحد شامل ایالات متحده، انگلستان، فرانسه، آلمان، روسیه و چین) منعقد شد که این توافق‌‌نامه را برنامه‌‌ی جامع اقدام مشترک یا برجام نامیده‌‌اند.


روزگار برجام، روزگار پر افت و خیزی بود اما با همه‌‌ی فراز و فرودهایی که برجام داشت می‌‌شود آن را در گام اول توافقی خطاب کرد که تمام رویکردهای قبلی نسبت به کشورهایی که برنامه‌‌ی هسته‌‌ای آن‌‌ها با حساسیت‌‌های جهانی روبه‌‌رو بود را تغییر داد؛ بدین گونه که تا قبل از برجام، سه رویکرد را می‌‌توانستیم در عرصه‌‌ی روابط بین‌‌الملل برای این کشورها مشاهده کنیم : یکی عراق، دیگری لیبی و در نهایت هم کره شمالی.


ایران نشان داد که راه چهارمی هم وجود دارد و آن هم توافق طرفین است. این توافق باعث شد تا صلح در دنیا معنایی دوباره برای خود پیدا کند، اما با اشتباهاتی که از یک‌‌ سو در داخل و در بدو امضای توافق‌‌نامه صورت گرفت و از سوی دیگر زیاده‌‌خواهی‌‌های آمریکا و خروج یک‌‌جانبه‌‌ی آمریکا در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ – ۷ می ۲۰۱۸ برجام به سرانجام خود نزدیک و نزدیک‌‌تر شد؛ تا جایی که بعد از ترور سپهبد سلیمانی و اجرای آخرین گام کاهش تعهدات برجامی از سوی ایران، می‌‌توان آن را توافقی به فرجام‌‌رسیده به شمار آورد.

برجام را می‌‌توان توافقی برد – برد برای طرفین حساب کرد؛ چرا که جمهوری اسلامی ایران از نظر اقتصادی جان تازه‌‌ای به خود گرفت و قدرت‌‌های جهانی هم به خواسته‌‌ی خود یعنی کنترل برنامه‌‌ی هسته‌‌ای ایران با نظارت آژانس رسیدند.

برجام


برنامه‌‌ی اقدام مشترک یا برجام دارای دو بازه‌‌ی زمانی می‌‌باشد؛ یکی از ابتدا تا قبل از خروج آمریکا و دیگری از خروج آمریکا تا آخرین گام ایران در کاهش تعهدات برجامی. با خروج امریکا از این توافق‌‌نامه شاهد سه رویکرد از سوی کشورهای طرف قرارداد هستیم:


رویکرد اول، رویکرد چین و روسیه است. رویکرد این دو کشور نسبت به توافق با ایران، یک رویکرد ابزارگونه می‌‌باشد. شاید به راحتی نتوان این ادعا را نسبت به روسیه مطرح کرد ولی این ادعا نسبت به چین دور از انتظار نیست. در سال ۲۰۱۷ چین بیشترین خرید روزانه‌‌ی نفت از ایران را به خود اختصاص داد : هفتصد هزار بشکه نفت در روز. بعد از خروج یک‌‌جانبه‌‌ی امریکا از برجام اولین کشوری که برای خرید نفت ایران اعلام آمادگی کرد، چین بود.


قطعاً چینی‌‌ها و روس‌‌ها عاشق چشم و ابروی ایران نیستند، اگر هم باشند یا بودند، رو نکردند. آن زمانی که شورای امنیت سازمان ملل قطع‌‌نامه‌‌هایی علیه‌‌ ایران و برنامه صلح‌‌آمیزش صادر می‌‌کرد، می‌‌توانستند علیه قطع‌‌نامه‌‌ها از حق وتوی خود استفاده کنند، ولی نکردند. چینی‌‌ها دید ابزاری به ایران و خرید نفت از ایران دارند؛ چراکه می‌‌خواهند با سرپیچی از ایالات متحده اولاً در مقابل هژمونی آمریکا بایستند، ثانیاً آمریکا را متقاعد کنند که تعرفه‌‌های سنگین علیه کالاهای چینی را بر دارد و سوم اینکه نفت ایران، نفت مرغوبی است و این نفت را با پول کم و به دلیل تحریم‌‌ها علیه ایران، با کالاهای بی‌‌کیفیت معاوضه کرده و به دست بیاورد.


رویکرد دوم، رویکرد اتحادیه اروپا و کشورهای اروپایی است. رویکرد اروپایی‌‌ها نسبت به توافق با ایران رویکردی فرصت‌‌طلبانه است. اروپایی‌‌ها با این که در برجام مانده‌‌اند – حتی صوری و ظاهری – ولی نسبت به حضور مؤثر ایران در منطقه، صنایع دفاعی و به خصوص موشک‌‌های بالستیک، بسیار حساسیت نشان داده و کاملا خصمانه صحبت می‌‌کنند. رویکرد اروپایی‌‌ها رویکردی فرصت‌‌طلبانه است؛ از این جهت که به این توافق به دید یک فرصت نگاه می‌‌کنند تا از طریق آن به توافق‌‌های دیگر برسند. اروپایی‌‌ها قصد دارند یا بهتر است بگوییم قصد داشته‌‌اند ارتباط خود را با ایران قطع نکنند تا شاید به توافقی دیگر برسند.


در نهایت رویکرد سوم، رویکرد خود آمریکا است. رویکرد آمریکا نسبت به ایران برخلاف رویکرد اروپایی‌‌هاست. رویکرد آمریکایی‌‌ها نسبت به توافق با ایران، رویکردی تهدیدآمیز است. با خروج آمریکا از برجام، این توهم برای همگان و برای همیشه برداشته شد که مسأله‌‌ی تحریم‌‌های امریکا علیه ایران، صرفاً برای برنامه‌‌ی هسته‌‌ای ایران است. خروج یک‌‌جانبه‌‌ی آمریکا نشان داد که خصومت آمریکا با ایران دلایل دیگری دارد. علی‌‌رغم اینکه آنها با صراحت بیان می‌‌کنند که خواهان تغییر رژیم در ایران نیستند ولی باز هم با صراحت از فشار حداکثری سخن می‌‌گویند.


آمریکا به توافق با ایران به دید یک تهدید نگاه می‌‌کند؛ چراکه معتقد است این توافق جمهوری اسلامی ایران را قوی‌‌تر کرده است. ایران پس از اجرای برجام در سال ۲۰۱۷ نسبت به سال ۲۰۱۲ رشد ۵/۱۲+ را تجربه کرده است؛ این یعنی کمک ۵۰ هزار میلیارد دلاری به اقتصاد ایران ( برآورد هر درصد رشد برای اقتصاد ایران حدود ۴ هزار میلیارد دلار است ). ایران در سال ۲۰۱۷ حدود ۴ میلیون بشکه نفت در روز به فروش می‌‌رساند. در یک کلام، آمریکا معتقد است که تعامل ایران با قدرت‌‌های جهانی به نفع ایران بوده است.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 2 در انتظار بررسی : 2 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.